کلأچئه (کلاچاى)، لطره، همیشک کاسپی دریا

گیلک خلکˇ رئه
کلأچئه (کلاچاى)، لطره، همیشک کاسپی دریا

latre.blogfa.com

وبمجی
<-- Start v6rg.com Gil6ki Calendar -->
Gil6ki Calendar
<-- End v6rg.com Gil6ki Calendar -->

طرح مسأله

۱. کشاورزی در چند قرن اخیر شغل اصلی‌ی مردم جلگه‌نشین البرز بوده. در گذشته‌ای نه چندان دور مالکین زمین‌های زراعی، اربابان و ملاکین بزرگ بودند، که پس از اصلاحات ارضی، در دوران پهلوی دوم، کشاورزان نیز مالک زمین شدند. از آن زمان تا امروز، هر روز شاهد : 1- کوچکتر شدن شالیزارها و 2- خشکاندن و تبدیل زمین‌ها به ویلا و باغات پرتقال، کیوی و ...، هستیم. با ادامه‌ی این روند در سال‌های اخیر و کوچکتر شدن هر روزه‌ی شالیزارها، به علت توارث، و تغییر کاربری زمین‌ها، به دلیل نیاز مالی مالکین و عدم سوددهی مناسب به کشاورز، چیزی که در آینده شاهد خواهیم بود نابودی‌ی مطلق کشاورزی و محیط‌زیست است. چه باید کرد؟


۲. نؤرۊزبل در راه است، عیدی که هرگز نفهمیدیم چرا هر سال باید برای برگزاری‌ی آن، از نهادهای مختلف مجوز بگیریم. جشنی که باید مانند تمام ِ جشن‌های دیگر ِ این سرزمین، به صورت خودجوش و مردمی برگزار شود و هیچ نیازی به متولی و مسوول و ... نداشته و ندارد. حدود ۱۰ سال از برگزاری اولین مراسم نؤرۊزبل در ملکوت می‌گذرد و هر سال برگزاری این جشن با انواع مشکلات روبه‌رو بوده‌است. هر سال تا لحظه‌ی آخر این ترس با برگزارکننده‌گان همراه بود، که مبادا مجوز برگزاری لغو شود (چیزی که در جشن سال 89 اتفاق افتاد) و برگزاری مراسم غیرقانونی (!!!!!) تلقی شود. چه باید کرد؟


من امروز قصد پاسخ طولانی به این دو موردِ حساس و حیاتی را ندارم و تنها دو پاسخ کوتاه که به نظرم راه‌حلی برای رفع مشکل است ارائه می‌دهم و اگر عمری بود در آینده هر یک از پاسخ‌ها را شرح و بسط خواهم داد.


اما نظر من: 


۱. باید مالکیت زمین از حوزه‌ی شخصی‌ی افراد خارج شود و در اختیار شرکت‌های تعاونی (مردمی و غیردولتی) قرار بگیرد و به مالکین قبلی سهامی داده‌شود تا بعد از مرگ به ورثه، مطابق قانون، سهمی از سهام برسد، نه سهمی از زمین. باید زمین‌ها یکی شوند.

برای این کار ابتدا نیازمند این هستیم تا کشاورزان به این دید برسند که با این شیوه‌ی کار و زمین‌داری هیچ زمینی بعد از چند نسل نخواهند داشت و در نتیجه هیچ محصولی. 

پیشنهاد من این است که هر چند نفری که در کنار هم چند هزار متر شالیزار دارند ابتدا با همکاری‌ی هم زمین‌هایشان را یکی کرده و هر یک به میزان متراژ زمینی که داشته، سهم بگیرد، مرزهای زمین‌ها برداشته شود، بین صاحبان سهام تقسیم کار شود، و همه از درآمد ِ نهایی‌ی حاصل از فروش محصول به میزان سهمی که دارند بهره‌مند شوند. به طور مثال یک نفر مسوولیت خرید «تخم جو» را بر عهده بگیرد، دیگری مسوولیت خرید «کود»، دیگری مسوول هماهنگی برای آوردن کارگر و ... و تمام صاحبین سهام هم هم‌چنان به روال سابق بر سر زمین‌ها مشغول کار باشند.


۲. همان‌گونه که گفتم نؤزۊزبل ذاتن هیچ نیازی به مجوز و برگزاری‌ی مراسم ِ رسمی‌ی دولتی یا غیردولتی ندارد، بلکه نیازمند برگزاری‌ی مراسمی مردمی شبیه جشن چهارشنبه سوری، سیزده به در و ... است. تجربه‌ی ده ساله‌ی برگزاری متمرکز این مراسم نشان داد که، این مراسم نمی‌تواند به این شیوه جای خود را در میان مردم منطقه باز کند، زیرا که اصلن مردم از این مراسم باخبر نمی‌شوند و اگر هم باخبر شوند برای آن‌ها موضوع مهمی نیست. پیشنهاد من این است که برگزاری‌ی مراسم را به جای این که به عهده‌ی دیگران بگذاریم، خود برعهده بگیریم. این گونه که هر کدام‌مان در شهر و روستای خود تعدادی از اقوام، دوستان و همسایگان خود را جمع کنیم، در جایی که بتوان آتش روشن کرد، آن‌هایی که با تاریخچه‌ی این مراسم آشنایی دارند به دیگرانی که احتمالن کمتر آشنا هستند یا هیچ آشناییی ندارند از این مراسم سخن بگویند، کسانی که با ادبیات گیلکی آشنا هستند از اشعار شاعران گیلک شعر بخوانند، آواز بخوانند و شاد باشند. در هنگام غروب خورشید نیز آتش را روشن نموده و دو بیت شعر این مراسم را یک صدا بخوانند، پس از آن نیز سال نو را به یکدیگر تبریک گفته، دیده بوسی کرده و ... تمام.


با سپاس از وقتی که گذاشتید.


دامؤن لتریج 

دیا ما بیس سه ۱۵۹۰

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۱۱ خرداد ۹۶ ، ۲۱:۴۹
Damön lөtrij

گتˇ دیکتاتؤر (Great Dictator) چارلی چاپلینˇ اولی صدادار فیلم هیسه. یته شاهکار سینما تاریخˇ مئن، و ای فیلم یته "مؤنؤلؤگ" یا "تک-گۊیی" همرأ دۊرۊسابۊنه.

ای مؤنؤلؤگه گیلکی بۊن-نیویسˇ همرأ شیمی وأسر ای عیدˇ وأسر بیأردم، شاید ۹۶ˇ مئن یه مینه أمی کینه ؤ نفرت آدمانˇ جی کمابۊن ؤ أمی زیویشˇ ره ایجؤنا ببیم تا آزادابیم ؤ برابر، تا نفرت نورزیم ؤ کس-کسه دۊس بدأریم ؤ دۊس دأشتنه همه جا تبلیغ بؤکۊنیم.

شیمی خؤنابدؤن.

شیمی نؤسال مۊوارک.

پ.ن: یه سری واژه ای بۊن-نیویسˇ مئن دره گه شاید شیمی وأسر تازه بؤبۊن، اۊشؤنه ایندر نیویسنم تا راحتتر بۊخؤنین.

 

کیا: شاه – امپراطۊر

زیوسن: زیندگی گۊدن (زیویش: زیندگی)

ویرسن: فیکر گۊدن (ویر: فیکر)

چیکأدأن: وختی یه چی دأری ؤ اۊن تی دسˇ جی شۊنه گۊنن فلان چئه چیکأدئه

ایجؤنایی: یکته بؤؤن – یکی وکتن

خلاور: سرباز

تۊقامندی: عیشق

پۊلک: واوین (بخش)

بیئل: وئل (هشتنˇ مصدر جی)



ای فایله تۊنین ایندرˇ جی جیرأکشین.




مدت زمان: 3 دقیقه 52 ثانیه

۱ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۲۸ اسفند ۹۵ ، ۰۰:۰۴
Damön lөtrij

گیلگمش اولین حماسهی بشری هیسه

 

ای هؤسنیئه مۊ وگردأنئم ؤ تصمیم بیتم نمنمئه بنم هی جیگه مئن ؤ شیمی نظرؤنˇ رفاق (رافا/ریفا) هیسأم.

اولی پؤلکه تۊنین ایه بۊخؤنین.

لؤح ۱- پؤلک ۲

 

 

ایسه اۊن اۊیه هیسئه، اۊنˇ جؤنˇ سر، مۋ بزئه، تنها شرˇ مئن هیسئه. اۊنˇ گیس، اۊنˇ سرˇ جی، گندۊموۊشه مۊسؤن، زناکانˇ گیسˇ مۊسؤن چین بۊخؤرده'ر ؤ بکلسه'ره. سامؤن ؤ اۊنˇ مردۊمˇ جی هیچچی نۊدؤنه. خۊ جؤنه، جؤنٚورؤنˇ پۊستˇ همرأ  فیویته. سۊمۊکانˇ مۊسؤن، بیجاران ؤ رؤمه'نˇ خۊدا، شۊکاؤنˇ همرأ  چاکˇ واشه خؤره. پیله جؤنٚورؤن همرأ  یه آوجیگه جی آو خؤره.

یته مالا هۊ آوجیگه مئن دؤم بنأ بؤ. انکیدؤ اۊنˇ ور بئیسأ. مرکه خأس خۊ گللهٰ آو هده. اول رۊج، دوم رۊج ؤ سوم رۊج انکیدؤ غضببؤته'ر آوˇ لگ بئیسأبؤ. مالا اۊنه بدی. اۊنˇ دیم سۊأکته'ر بؤ. خۊ گلله همرأ  وگردنه گاچهˇ مئن. برزخابۊنه. رۊئهبۊمه'ر سیا نیگا همرأ  غیضˇ جی ژیویر کۊنه. اۊنˇ قلب، دردˇ جی پۊرابۊنه. چۊن ترسنه. اۊنی گه بیدئه بؤ، سی غۊله مؤنس.

مالا خۊ پئره، شۊلˇ همرأ گۊنه:« پئر! یته مردأک سی جی بۊمئه، آنۊ زأکؤنˇ مۊسؤن. اۊنˇ زۊر خئلیئه. همیشک شرˇ مئن مۊجنه. جؤنٚورؤنˇ همرأ  أمی آوجیگه ور هیسئه. اۊنˇ کتیر ترسناکه. دیل نأرم اۊنˇ ور بؤشۊم. چالکه'کی گه بکنده بؤمˇ پۊراتئه. هرچی دؤم بنأبؤم وزرأندئه. سأرا جؤنٚورؤن هممهٰ می جی برٚمأنئه.

پئر خۊ مالا وچهٰ بؤگۊت: «بؤشۊ اؤرۊک، گیلگمشˇ ور. ای وأشیاتˇ قؤوه جی اۊنˇ ره بؤگۊ. یته قشنگ زنأی اۊنˇ جی بخأ، گه خؤره ایشترˇ ره ،تنخایی خۊدا، پیشکش بؤگۊده‌بؤن ؤ اۊنˇ خۊ همرأ بؤبۊر بیرۊن. وختی گه گلله بۊشؤ آوجیگه، اۊنه  لۊختاکۊن. تا اۊنˇ جی بهره بؤبۊره. هیتؤ گه اۊنه بٚینه، اۊنه نزدیکابۊنه. ایتؤ جؤنٚورؤنˇ جی بیگانه بۊنه. جؤنٚورؤنی گه سأرا مئن اۊشؤنˇ همرأ  بار بۊمئه.»

مالا خۊ پئرˇ گبه بیشتؤبس ؤ بۊشؤ. اؤرۊکˇ را بگیت، بلتˇ طرف، برٚسی کیایه ؤ اۊنˇ پیش خؤره گل بزهٰ، ایمأ خۊ باله جؤرأگیت ؤ گیلگمشه بؤگۊت:

«دۊر سیأنˇ جی یته مردأی بۊمئه، اۊنˇ بۊنیه قٚوئه، آسمؤنی سپا مۊسؤن. چاکˇ مئن اۊنˇ زۊر زیاده ؤ همیشک سأرا مئن مۊجنه. اۊنˇ لنگان گلله همرأ  آوجیگه ور نئه. اۊنˇ دئن زالترکأنه. مه'ره نوأنه اۊنˇ ور بؤشۊم. نیألنه می تلهٰ بکنم، تۊر ورگأنم، دؤم بنم. می چاله‌که'نه پۊراته. می سأرا جؤنٚورؤنه می جی بۋرۋجأنئه.»

گیلگمش اۊنه ایتؤ بؤگۊت:

«می مالا! بؤشۊ یته خؤجیر زنکه ایشترˇ مۊقددس دۊعاجیگه جی، خۊ همرأ  بؤبۊر اۊنˇ ور. وختی گه گلله همرأ  بۊمأ آوجیگه مئن، زنکه رختانه، اونˇ تنˇ جی در بیأر. تا اۊنˇ جی بهره بؤبۊره. هیتؤ گه اونˇ  بئینه اۊنˇ  نزدیکابۊنه. ایتؤ جؤنٚورؤنˇ جی بیگانه بۊنه. جؤنٚورؤنی گه سأرا مئن اۊشؤنˇ همرأ  بار بۊمئه.»

مالا اۊنˇ بؤگۊته'ره بیشتؤبس ؤ بۊشؤ. یته قشنگ زنأی ایشترˇ دۊعاجیگه جی وگیت ؤ را دکتن ؤ یابۊیه، کوچیترین را جی بؤبۊردن . سومی رۊج برٚسئن ؤ قرار بنأن سأرا مئن بئیسن. مالا ؤ زنأی آوجیگه ورجه بئیسأن.  یته رۊج، دۊته رۊج هۊ جیگه مئن بۊمؤنسن. گلله همأ ؤ آوجیگه جی آو خؤرد. آوی جؤنٚورؤن رۊخؤنˇ جی پرٚنن ؤ شۊنن. انکیدؤ، آسمؤنˇ قوی بچئر أنی هۊیه دره. شۊکاؤنˇ همرأ  واش خؤره. پیله جؤنٚورؤن همرأ  آو. خؤجیر ؤ خۊرۊم، رۊخؤنˇ لپپه'نˇ مئن واز ؤ ولنگ کۊنه.

 

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۲۷ دی ۹۵ ، ۲۳:۱۶
Damön lөtrij

مه'ر ؤ مۊ

 

تش دچئه بیم، نیشته بیم

خؤره پابرۊس کشیم ؤ گب زأدبیم

 

أولی بؤگۊت: "أخر هیتؤ بۊمؤنه

آمۊ مننیم بزیویم

وأ بیرۋجیم ؤ بشیم دامؤنˇ مئن."

دومی بؤگۊت: "بیرۋتن ده چیچئه

آمۊ وأ بیسیم

سۊمامۊسˇ مۊسؤن."

سومی بؤگۊت:

"نأ بیرۋجیم، نأ بجنگیم

اۊشؤن همرأ ایلجار بؤکۊنیم."

 

اۊ دۊ تهٰ، بدأری پایه بزأ بی

سۊرخابؤن، برزخابؤن

سومئه فترکسن:

 

"زردˇ گۊش! دؤنی أسأ چی گۊت دری؟

تۊ گۊنی مۊلکۊته'نˇ همرأ آمۊ همرا وکیم؟"

 

-"نأ... نأ...

ایتؤ نأ

اۊشؤنˇ همرأ بۊمؤنیم

تا بزیویم

نولأ

همه نؤم فکت بۊنیم

ایتؤ تۊنیم خۊ جؤنه در بؤبۊریم

ایمأ نم-نم أی حققه هگیریم."

 

دومی بؤگۊت: "نخأنم

مننئم

هندی آدم مگه زردˇ گۊش بۊنه؟"

 

اولی هیچچی نؤگۊت

 

ورسأم

تشˇ سر ومیشتم ؤ را دکتم بؤشۊم خؤنه.


دامؤن لتریج


۱ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۲۷ دی ۹۵ ، ۲۱:۵۵
Damön lөtrij

مه'ره ایمشؤ یا چلله شؤ ندأره

می همرأ پۊر زماته چلله قأره

 

ای ورفؤنˇ سرˇ سۊرخئنه بینأ

می دیلˇ خۊنأجی نخشˇ نیگأره

 

تایسه سی ته شؤ أزمیت بگیته'م

می ایقبال چلله شؤ تۊرشˇ انأره

 

زۊمۊسسؤن! مۊ تره پیرأسسه مننئم

دؤنی تۊ در بیأردی می دمأره

 

زۊمۊسسؤن! دؤنی می کئنه وأچأنی؟

می پئر ؤ مأره، می خاخۊر برأره

 

سیویدˇ رۊ دأری عاشۊق تۊرأکۊن

ایمه آدم کۊشی؟ این ده چی کأره؟

 

زۊمۊسسؤن! تۊ أمی میرزأ بکۊشتی

بخۊشأنی أمی هۊ راشˇ دأره

 

زۊمۊسسؤن! چئلˇنؤ، یادأ گۊدی نأ؟

أمی کاکۊ، بۊنˇ رچ جؤر قطأره؟

 

چقد أرسۊ یؤ خۊنه هؤ فۊدۊشتی

پلنگؤنه دسأدأى چاربدأره

 

اۊشؤنه تۊ بؤگۊ گه جاهیلی بۊ

ألؤن چی خۊن دره چاکه، رۊباره؟

 

سیویدˇ رۊ، سیا دیل، چی بۊگؤم مۊ

تی خۊبی ؤ بدی یک در هیزاره

 

ایسه چللهٰ مره مززه بیأردی؟

هلأ تی چاقۊ می قلته فزأره

 

شاعر: ویژگال

 

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۳۰ آذر ۹۵ ، ۲۰:۰۵
Damön lөtrij


هاویر

 

 

هاویر آزادی ره مردۊم بزیون

خؤشی ؤ عززتˇ همرأ دزیون

 

زیمین ؤ آسمؤنˇ یاورابۊن

خۊشؤنˇ مۊشکلؤنˇ داورابۊن

 

هاویر آزادأبیم ظۊلمˇ جی هاویر

هاویر دۊنیا وکئه خلکˇ شی هاویر

 

هاویر نکلئه دئه مۊشک مردۊمˇ سر

بۊخؤسه، تم بزأر، زأک، خۊ مۊما ور

 

دئه مأرˇ سینه مئن ترسی نۊمؤنه

بۊخؤنه این گرش شادی ترؤنه

 

هاویر هیشکس نؤگئه دئه هیشکسه زۊر

نؤبۊن جنگˇ جی هیشکس ناقص ؤ تۊر

 

هاویر خنده صیدا دۊنیا وگیره

هاویر مظلۊم، خۊ حققه هگیره

 

هاویر مرزˇ دسˇ جی راحتأبیم

تۊفنگˇ ناکسˇ جی راحتأبیم

 

هاویر دئه هیشکسی وشنأ نۊخؤسه

کسی فرده غمˇ همرأ نۊخؤسه

 

دامؤن_لتریج

 

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۲۳ مرداد ۹۵ ، ۰۱:۴۳
Damön lөtrij

امسال نؤرۊزبل با تمام مشکلات ریز و درشت و کم و کاستی ها برگزار شد.جای خیلی ها خالی بود و عدم حضور فعال برخی از عزیزان به شدت احساس می شد. اما در نهایت با شادی مراسم رو سپری کردیم و دیدارها تازه. خسته نباشید میگم به عمو صفر و گروه نازنینش و همچنین دوستانی که با عشق و علاقه و بدون هیچ چشمداشتی برای اطلاع‌رسانی این مراسم تلاش کردن و با پخش تراکت در سطح شهرها و البته تبلیغات وسیع تو فضای مجازی باعث شدن جمعیت زیادی حداقل با اسم نؤرۊزبل آشنا شدن و جرقه ای هرچند کوچیک تو ذهنشون خورد و همین جرقه برای ما کافیه تا به امید خدا این مراسم سالهای بعد هرچه باشکوه تر و البته غیرمتمرکزتر برگزار بشه. از دیدن همه ی کسایی که به مراسم اومدن و باعث شدن شعله ی امید همچنان تو دل ما روشن بمونه صمیمانه تشکر میکنم و از همه ی کسایی که به هر دلیلی نیومدن یا تا نیمه ی راه اومدن و برگشتن به عنوان یه علاقمند مسائل قومی عذرخواهی میکنم و امیدوارم بتونیم این مراسم رو سالهای بعد بدون استرس و در نقاط مختلف گیلان برگزار کنیم؛ که این مورد به دست نمیاد مگر اینکه دوستان و علاقمندان در طول سال (یعنی ۳۶۵ روز باقیمونده) تلاش کنن و این مراسم رو معرفی کنن تا شاهد روزی باشیم که این مراسم خودجوش برگزار بشه

دامؤن لتریج

نؤرۊزما اول

کلأچئه

۱ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۱۷ مرداد ۹۵ ، ۲۱:۵۴
Damön lөtrij

خۊدا نؤمی

مئن-خۊرتاو (دئباری خۊرتاو/خۊرخؤس آسیا ؤ کلسیه آفریقا) أمی دئباری سامؤنه. ای دئباری سامؤنˇ مئن عربان ؤ تۊرکان ؤ کۊردان ؤ لۊران ؤ گیلکان ؤ فارسان ؤ بلۊچان ؤ تۊرکمنان ؤ یهۊدئن ؤ أرمنئن ؤ ... چندین هیزار سال کسنˇ ور بزیوسن ؤ کسنˇ همرأ هدأهگیر دأشتن.

دئباری اثرؤن نۊشؤن دنن گه ای مردۊم کسنˇ همرأ همیشک خۊرۊم ارتباط دأشتن ؤ أگرن جنگی بؤ، جؤردستئن ؤ کیاؤنˇ شی بؤ عاددی مردۊم فقط اۊشؤنˇ ویشترخازی هزینهٰ هدأن ؤ قبل ؤ بعدˇ جنگ هنده کسنˇ همرأ رابطه دأشتن.

مؤعاصر سرؤنه (دؤران) مئن، وختی تازه دؤلت-مللتؤن چاته بۊبؤن، هر ته سامؤن خؤره یته تازه کشور بۊبؤ یؤ بۊشؤ خۊ تاریخˇ دۊمبال، چۊن دؤلت-مللت خؤره سیوا ؤ پۊرگۊلاز تاریخ خأنه. نم نم بدیم گه ای قؤمانˇ مئن سیوایی دکت ؤ مردۊم کسنˇ همرأ جنگسنه سرأگیتن. اۊ خطی گه نقشه'نˇ مئن أنی، مرزˇ نؤمی، تعیین بؤتن باعث بۊبؤ ای جنگ تشدید بؤبۊن. خطی گه گاگلف چن ته خانوادهٰ کسنˇ جی سیوا گۊد. مثلن کۊردان دکتن چار ته دؤلت-مللتˇ مئن گه هر ته خۊ وأسر خأس سیوا تاریخ بدأره ؤ سیوا فرهنگ ؤ هین° دؤنی هیشته کۊردانه حیساب نیأرد. هی اتفاق دبخی أقوامˇ وأسرٰن پیش بۊمأ ؤ هر تازه دؤلت-مللتˇ مئن دبخی قؤمان سرکۊب بۊبؤن ؤ هین باعث وکت ای جنگˇ تش تا ایمرۊ هلأ بل گیره ؤ مردۊمه سۊجأنئه دره. ایمرۊ ینیم گه مئن-خۊرتاوˇ مئن هر طرفˇ جی اۊشماره صدا جؤر شۊنه ؤ مأرؤن خۊ طفلؤنˇ وأسر ؤ زأکؤن خۊ پئر ؤ مأرˇ ره اۊشماره کۊنن.

دۊنیا مئن مئن-خۊرتاوه، همه جنگ ؤ نفت ؤ ترؤریسم ؤ ... همرأ شینأسنن ؤ أمی مردۊمه وختی مؤهاجرت کۊنن، یۊجۊر نیا کۊنن بدأری أمی شیرخؤر طفل أنی ترؤریسته. أمی مردۊم هر رۊز صد ته صد ته هیزار ته هیزار ته میرن ولی هیشکسˇ ره مؤهم نیه ولی کافیه اۊرۊپا ؤ آمریکا مئن یه نفر ترؤریسمˇ جی بمیره، دۊنیا همه عزادار بۊنن ؤ اینترنتˇ مئن همهٰ شۊر گیره گه چه ره ؤ چۊتؤ...

أمی مردۊمˇ خۊن دبخی مردۊمˇ خۊنˇ همرأ تؤفیر نأره. فقط شاید چؤن هر رۊز ای داستان هیسه شمه ره عاددی بۊبئه. وختی ای داستان عاددی بؤبۊن دئه وأ آدمیتˇ فاتحهٰ خؤندن. این گه بییم بؤگیم مئن-خۊرتاوˇ مئن ای داستان همیشکی هیسه ؤ اۊرۊپا مئن نیه یعنی قؤبۊل بؤتیم مئن-خۊرتاوˇ آدمؤن ده بی ارزش وکتن ؤ اۊشؤنˇ مؤردن ایراد نأره.

مئن-خۊرتاوˇ مرگ ؤ میر، آفریقا مردۊمˇ وشنأیی ؤ هرجاىˇ دۊنیا هر بلایی گه مردۊمˇ سر هنه هرگیز نوأ عاددی وکئه أمی وأسر.

أگر عاددی هیسه وأ بنیشیم ؤ خۊ همرأ خلوت بؤنیم گه چه ره عراقˇ مئن وختی بؤمب ننن ؤ صد ته آدم میره أمی وأسر أهمیت نأره، چه ره وختی کارگر شللاق خؤره أمی وأسر أهمیت نأره، چه ره فرانسه آدمؤن پرپر بۊنن أمی قلب شیکنه ولی افغانستانˇ مئن مردۊم جؤن دنن أمه ره مؤهم نیه.

آمۊ مردۊمی هیسیم گه کشمیرˇ جی تا آفریقا کلسیه تاریخˇ مئن هیزار هیزار فرهنگی اشتراک ؤ تاریخی ارتباط دأشتیم ؤ دأریم. نوأ هیتؤ راحت ای قضیه جی دوأریم گه آمۊ گیلکؤن، بین النهرینˇ آدمؤنˇ همرأ فرق کۊنیم ؤ ایمه خؤره دیچکنیم اۊرۊپا آدمؤنه. آمۊ وأ بۊدؤنیم گه هیچ فرهنگی خؤره چاته نۊبئه. هر فرهنگی خۊ همساده'نˇ جی تأثیر بیته ؤ اۊشؤنˇ سر تأثیر بنئه. ولی مؤتأسفانه آمۊ ینیم بعضئن گۊنن أمی فرهنگ دبخی قؤمانˇ جی پیشرفته تر هیسه ؤ ای نیگا همرأ خۊ همساده'نˇ همرأ دۊشمندی کۊنن.

مئن-خۊرتاو أمی شی هیسه. هر بلایی اۊنˇ سر بیه أمی سر هنه، هر پیشرفتی بۊنه أمه ره'ن وأ خؤره اۊنˇ مئن سهیم بۊدؤنیم. أگر جایی ضعفی دأره وأ ایلجار بؤنیم اۊ ضعفˇ همرأ بجنگیم ؤ اۊنه ارتقا بدیم. نأ اینکه شؤنه خالی بؤنیم.

ای خط کشی، هر نؤم ؤ دلیلی همرأ فقط یه چی ره خۊبه: جنگ. هی بازئنˇ همرأ راحت-راحته أمی مردۊمˇ سر کۊلا شۊنه ؤ جؤردستئن راحتتر تۊنن أی مردۊمه بچاپن. مردۊمی گه اۊشؤنˇ جؤغرافیا دۊنیا مئن تکه وأ همیشک جنگˇ همرأ درگیر بؤبۊن ؤ وشنأیی بکشن. ایمه یه عده اۊ جؤر جؤرنˇ جی ای مردۊمˇ ثروته بچاپه. اۊنن خۊدا ؤ آزادی نؤمˇ همرأ. بۊدؤنین مئن-خۊرتاوˇ هوأ آمۊ وأ بدأریم. آمۊ هیسیم گه ای سامؤنˇ مالک ؤ وارثیم. نوأ بیئلیم أمی سره شیره وأسینن ؤ أمی سره چرت ؤ چۊلؤ مسئله'نˇ همرأ کۊلا بنن. مئن-خۊرتاوˇ أمی شی هیسه. هر تۊرک ؤ عرب ؤ گیلک ؤ ... وأ بۊدؤنه گه مننئه خؤره سیوا بۊدؤنه دبخی قؤمانˇ جی. وأ بۊدؤنیم گه أگر ایجؤنأیی ندأشته بیم، نأ فقط أمی ثروت ؤ سامؤنه أمی جی گیرن، أمی هویت أنی أمی جی دۊزنن.

استۊارت میل گۊنه: "أگر خنین یه جأ استعمار بؤنین، بئترین را اینه گه اۊشؤنˇ فرهنگˇ جی شۊرۊ بؤنین. وختی أمی فرهنگه أمی جی هگیرن أمی هویته چیکأدأیم. وختی بی هویت ببیم تۊنن هر بلایی أمی سر بیأرن. وختی بی هویت ببیم خؤره جیرتر ینیم. وختی خؤره جیرتر بینیم احساس کۊنیم حقیریم، پستیم. وختی خؤره حقیر بۊدؤنیم هخسأى کۊنیم اۊ جؤرتری هویته چیک بزنیم تا أمی حقارته جا بدیم ؤ خؤره جؤرأکشیم. ایتؤ بۊنه گه وکنیم اۊ زرج گه خأس کلاچˇ را شؤنه بیأمۊجه.

مئن-خۊرتاو أمی شی هیسه. هیچچی ای سامؤنˇ مئن مطلق هیچ قؤمی شی نیه. ای داستان زوؤنˇ مئن کامل مؤشخصه. أمی زوؤنؤن همه کسنˇ همرأ اشتراک دأره.  آمۊ مردۊمی هیسیم گه هۊتؤ گه پۊر اختلاف دأریم پۊرپۊر اشتراک دأریم. چه ره وأ ای اختلافانˇ همرأ جنگˇ بله ویشتراکۊنیم؟ اۊنی گه أمه ره چاپسه-دره هینه خأنه. خأنه آمۊ ای اختلافانˇ همرأ کس-کسه جؤن دکیم تا تۊنسه-بۊن راحت-تر بچاپه أمه ره

أمی وأسر ژست گیرن گه آها تۊ گیلکی، تۊ تمدنˇ بلته هیسی؛ اۊ فارس ؤ تۊرک ؤ ... أسأ تی قد ؤ قامت نیه گه بیه "منم" بزنه. تۊ ایرانی هیسی. عربؤن سۊسمارخؤرن، کی اۊشؤنه حق بدئه بیأن ؤ گب بزنن.

ای چرت ؤ چۊلؤنˇ همرأ چندین ساله أمه ره چاپسه-درن ؤ أمه ره'ن بخیاله "نژاد برتر" هیسیم ؤ هیچی أمه ره مؤهم نیه.

نأجه دأرم مئن-خۊرتاوˇ آدمؤن هنده دئبارˇ مۊسؤن کسنˇ همرأ برأر-برأر وکن ؤ ای جنگ ؤ تفرقه أمی سامؤنˇ جی بؤشۊن.

نأجه دأرم أمی دئباری خۊرتاو هنده ایجؤنا وکئه ؤ تۊنسه-بیم دئباری زمتنˇ مۊسؤن هنده أمی پیشرفتˇ همرأ نۊشؤن بدیم گه أمی نقش، تاریخˇ مئن تۊمانانۊبئه.

 

بزیوه دئباری خۊرتاو

 

دامؤن لتریج

اسفندار ما هشدم

.

.

.

مئن-خۊرتاو: خاورمیانه

کلسیه: شۊمال

ویشترخازی: زیادی خایی

بزیوسن: (زیوستنˇ مصدرˇ جی) زیندیگی گۊدن

دئباری: کهن

کیاؤن: پادشاهؤن

هین دؤنی: هینˇ وأسر/وأسی/ویسین

دوأریم: (دوارستنˇ مصدرˇ جی) بۊگذریم

بییلیم: والیم (ایجازه بدیم)

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۲۶ تیر ۹۵ ، ۰۱:۴۶
Damön lөtrij

برگردان سکانس پایانی فیلم دیکتاتور بزرگ اثر جاویدان چارلی چاپلین

 

مۊ شرمنده'م. ولی نخأنم کیا وکم. این می کار نیه. مۊ نخأنم هیشکسه دستۊر بدم؛ یا فترکم یه جا ؤ اۊیهٰ دسأیرم. مۊ خؤش دأرم همهٰ کۊمک بؤنم. أگر بؤبۊن، جؤهۊد ؤ گبر ؤ سیا ؤ ایسپی. آمۊ همه خأنیم کسنه کۊمک بؤنیم. بشر هیتؤره. آمۊ همه خأنیم کسنˇ شادی مئن بزیویم، نأ کسنˇ رنج ؤ بدبختی مئن. آمۊ نخأنیم کسنˇ جی متنفر ببیم ؤ کسنه درجینیم. ای دۊنیا مئن هرکسˇ ره یته اۊتاق پیدا بۊنه ؤ زیمی، أندی دأره گه هرکسˇ ره غذا چاکۊنه. زیویشˇ جۊر تۊنه آزاد ؤ خؤجیر بؤبۊن.

ولی آمۊ راهه گۊمأتیم.

حرص، بشرˇ رۊحه مسمۊماته، دۊنیا تنفرˇ جی پۊراتئه ؤ أمه ره بدبختی ؤ خۊنˇ مئن بۊناتئه. آمۊ سرعته جؤر بؤبۊردیم ولی خؤره حبساتیم. ماشینان، تترج چاتنˇ همرأ أمه ره نیازمنداتن. دؤنش أمه ره بدگمؤن چاته، أمی هۊش دئه سختابئه. دئه مهربؤن نیه. آمۊ هیتؤ ویر دریم ؤ أسأ دئه حس نؤنیم. ماشینانˇ جی ویشتر، آمۊ انسانیت خأنیم. هۊشˇ جی ویشتر آمۊ مهربؤنی خأنیم. ای چیزؤن ننابۊن زیویش خشنابۊنه ؤ همه چی أمی دسˇ جی شۊنه. هواپیما ؤ رادیؤ أمه ره نزدیکاته. ای اختراعانˇ اصلی طبیعت، بشر نیکی ره ژگله کۊنه. جهانی برأری ره، أمی همه ایجؤنایی ره ژگله کۊنه. حتتا ایسه می صیدا میلیۊن میلیۊن آدمه دۊنیا مئن رسنه. میلیۊن میلیۊن نااؤمید مرد ؤ زن ؤ زأک. ای سیستمˇ قؤربانئن، هۊ سیستمی گه باعث بۊنه بشر شکنجه بؤبئه ؤ بی گۊنا مردۊمه توده زندان.

اۊشؤنی گه می صیدا ایشتؤبننه گۊنم: "نااؤمید ونکین." ای رنجی گه أمی مئن نئه آدمؤنˇ حرصˇ شئه. اۊ بشرˇ زرخی هیسه گه آدمؤنˇ پیشرفت، اۊنه ترسأنئه. آدمˇ نفرت دوارنه ؤ دیکتاتۊران میرن ؤ اۊ قؤدرتی گه مردۊمˇ جی هگیرن، وگردنه مردۊمˇ دس ؤ تا مردۊم میرن آزادی نابۊد نؤبۊنه.

خلابرؤن! خؤره حیوانانˇ دس هندین. آدمؤنی گه شمه ره خوار کۊنن. شمه ره اسیر کۊنن. اۊشؤنی گه شیمی زیویشه کؤنترؤل کۊنن. شمه ره گۊنن چی کار بؤنین. چی بؤنۊشید. چی بویرین. چی حس بؤنین. هۊشؤنی گه شمه ره شرطی کۊنن. شمه ره غذایی رژیم هدنن، شیمی همرأ حیوانانˇ مۊسؤن رفتار کۊنن ؤ شیمی جی تۊپˇ گۊلـله مۊسؤن کارأکشنن. خؤره غیرطبیعی آدمؤن دس هندین. ماشینی آدمؤن، ماشینˇ ذهن ؤ قلبˇ همرأ. شۊمۊ ماشین نیید. شۊمۊ حیوان نیید. شۊمۊ انسانین. شۊمۊ شیمی قلبˇ مئن انسانˇ تۊقامندیه دأرین.

شۊمۊ نفرت نورزنین. فقط بی تۊقامندئن متنفرن. بی تۊقامندی ؤ غیرطبیعی.

خلابرؤن!  بردگی ره نجنگین. آزادی ره بجنگین. سنت لۊکˇ هیفدهؤمی فصلˇ مئن  گۊنه: "خۊدا قلمرؤ، آدمؤنˇ مئنه." نأ یته آدم ؤ نأ یه جرگه آدم. همه. شیمی مئن. شۊمۊ مردۊمی گه قؤدرت دأرین، قؤدرتی گه ماشین چاکۊنین. قؤدرتی گه شادی چاکۊنین. شۊمۊ مردۊمی گه قؤدرت دأرین تا زیویشه آزاد ؤ خؤجیرأنین. تا ای زیویشه، حادثه جی پۊرأنین. ایمأ دمؤکراسی نؤمˇ همرأ بیئلین اۊ قؤدرتˇ جی کارأکشیم. ایجؤنایی بدأریم. ایجؤن. یته تازه دۊنیا ره بجنگیم یته خؤجیر دۊنیا گه بیئله آدمؤن همه،کار بؤنن، گه شمه ره آینده هده ؤ شیمی پیری ره أمنیت. ای وعده'نˇ همرأ دژخیمؤن قؤدرته رسنن. ولی اۊشؤن دۊرؤ گۊنن. اۊشؤن خۊ وعده'نه عمل نؤکۊنن ؤ هرگیزن نؤکۊنن. دیکتاتۊران خؤره آزادانن ولی مردۊمه برده. ایسه بجنگیم تا برسیم اۊ وعده'نه. بجنگیم تا دۊنیا آزادانیم تا موانعه درأدیم. تا حرص ؤ آزه دۊرأنیم ؤ نفرت ؤ بی صبریه. منطقی جهانˇ ره بجنگیم. هۊ جهانی گه علم ؤ پیشرفت، آدمؤنˇ شادئه رسنه.

خلابرؤن! دمؤکراسی نؤمی ایجؤنا ببیم.

هانا! می صدا ایشتؤبنی؟ هرجا هیسأى فندر! هانا! ابران حرکت کۊنن. أفتؤ دۊتؤبنه. آمۊ تاریکی جی شۊنیم رؤشنایی. آمۊ یته تازه دۊنیا مئن شۊنیم. رحمینی دۊنیا. جایی گه آدمؤن خۊ نفرت ؤ حرص ؤ ددمنشی سر سوارن. فندر! هانا! آدمؤنˇ رۊحه بال هدأن ؤ اۊن بیلأخره پرأیره. یالمٚندˇ طرف پرنه. نأجه نۊرˇ طرف. آینده طرف. باشکۊه آینده تی شئه. می شئه. أمی شئه. فندر هانا! فندر!

۲ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۰۱ خرداد ۹۵ ، ۱۸:۰۴
Damön lөtrij

ایمرۊ مأری زوؤنˇ جهانی رۊجه. نیازی نیه ای رۊجˇ تاریخچهٰ بؤگۊم. تۊنین ایه جی بۊخؤنین. این گه ای زوؤن فکته دره ؤ آمۊ آخری نسل هیسم گه گیلکی گب زنیم أنی تۊنین ایه جی بۊخؤنین.

مۊ ایمرۊ نخأنم ای چیزؤنˇ جی گب بزنم، ایمرۊ خأنم ىته وؤت شمه ره بنم. هین.

گیلکی جی نوأ ترسئن ؤ جیویشتن
گیلکی وأ گب زئن، وستی نیویشتن
گیلکی زوؤنˇ همرأ وأ زیویشتن
شیمی مأری زوؤن رۊج خؤش.


ایمرۊ شریر ما بیسˇ هفدم هیسه. ته ره ىاد دره دأمیشکؤن؟ همیشک دۊمبال دبی. همیشک تی دسˇ مئن کیتاب دۊبؤ. همیشک هرجا شى تی همرأ کیتاب بؤردی. بدأری ىه چی دۊمبال دری، مۊته دری تا اۊنه بیاجی. هرجا شى همه گۊتن، خندسن، زأن، گیتن، ولی تۊ... تۊ تی سر کیتابˇ مئن دۊبؤ. هى بۊخؤندی هى بۊخؤندی هى بۊخؤندی ؤ غىرˇ خؤندن دئه هیچچی نیامۊتی. نأ تی درسه دؤرؤساتی، نأ فندی بیامۊتی، نأ هیچچی. ایسه این همه خؤندنˇ پسی، هم هیچچی نۊخؤندی هم هیچچی ندأری. بدأری چن سال هچی ای کش اۊ کش بزأى ؤ آخرن هیچ در هیچ. تازه بفأمسی پۊل چندی مؤهممه. تازه فأمنی أگر پۊل بنه تۊنی اۊجۊ گه خأنی بزیوی. نأوله تی خؤندن هیچچی رئه مؤفید نیه. وختی پۊل بدأری دئه خؤنه مئن ته ره اخم ؤ تخم نؤکۊنن ؤ تۊنی تی کاره برسی. دئه مجبۊر نیی زرخˇ نیگا بىنی ؤ سردˇ گب بیشتؤبی، اۊف ؤ پۊف بیشتؤبی. ته ره ىاد دره گۊتی آمۊ اۊته کی نییم؟ نأ جؤن همه هیتؤرن. ته ره ىاده گۊتی پۊل همه چی نیه؟ نأ جؤن، پۊل همه جا اصله. ایسه بفأمسی خنده أنی پۊلکی هیسه. گب زأن پۊلکی هیسه. آخخخ همه چی پۊلئه. حتتا مؤردنن پۊل خأنه.

ایمرۊ شریر ما بیسˇ هفدمه. 1589. ته ره ىاد دؤبۊن هیچچی مؤفتی ؤ دلی نیه. همه چی رئه پۊل وأ بدأری
۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۰۲ اسفند ۹۴ ، ۱۴:۳۶
Damön lөtrij